کاربرد فناوری نانو از منظر محیط زیست و حقوق بین الملل و …
فناورینانو با ابداع و بکارگیری راهکارهایی از قبیل حذف یا پاکسازی آلایندههای موجود در آب، خاک و هوا و سایر عناصرطبیعی، نقش مهمی درکاهش مصرف موادخام، پیشگیری و رفع آلودگیهای زیستمحیطی، حفظ منابعطبیعی و محیطزیست دارد.
! البته خطرات احتمالی تعدادی از نانومواد مهندسی نشده برروی سلامت انسان ومحیطزیست میتواند زمینهای برای تخریب یا آلودگی محیطزیست نیز به دنبال داشته باشد.
معاهدات و اصول کلی بینالملل، محدودیتها و مقرراتی را بطور ضمنی برای کاربرد فناورینانو توسط کشورها مشخص کرده است. مساله این مقاله ، کاربرد فناورینانو از منظر حقوق بینالملل محیطزیست است که با هدف تبیین مقررات حقوقی بینالمللی در استفاده از این فناوری انجام شده است.
این مقاله درصدد پاسخ به این سوال است که با توجه به آثار بکارگیری فناورینانو بر محیطزیست، این امراز منظر حقوق بینالملل محیطزیست چه جایگاهی داشته و چه قواعدی برآن حاکم است؟
لذا ضمن اثبات تاثیرات زیاد فناورینانو در توسعه حقوق محیطزیست، در نهایت به این نتیجه رسیده است که علیرغم اهمیت فناورینانو و تاثیرات آن در توسعه حقوق بینالملل محیطزیست، چارچوب حقوقی الزامآورخاصی برای آن درسطح بینالملل وجود ندارد و درواقع قوانین ومعاهداتبینالمللی موجود در حوزه حقوق محیطزیست، فاقد ضمانت اجرایی کافی هستند.
بطور کلی استفاده از فناورینانو برای تولید مواد با بهره بالا عبارت از ایجاد یک شرایط کاملا کنترل شده و دقیق و استفاده از این شرایط برای چیدمان منظم اتمها و تولید مواد در مقیاس نانو می باشد.
بنابراین نمی توان این فناوری را منحصر به رشته علمی خاصی نمود. فناورینانو در آینده به طرق گوناگونی وارد زندگی بشر خواهد شد. از قبیل نقش فناورینانودر بکارگیری پیلهای سوختی این فناوری مانند فناوری هایی از قبیل اینترنت، موتورهای احتراق داخلی و الکتریسیته تاثیری گسترده و نامحدود بر روی جامعه بشری خواهد گذاشت. فولرن، نانولوله های کربنی، نانو مواد پلیمری، نانو خوشهها و. . . مواردی هستند که در مقوله های شیمی، انرژی و محیط زیست صنایع گوناگون کاربرد فراوانی دارند .
در مطالعه «کاربردهای نظامی فناوری نانو از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه» با اشاره به کاربرد این فناوری در توسعه ادوات نظامی، عنوان داشتهاند که تلاشهایی در عرصه بینالملل در حال انجام است که رشته معکوس به نام نانوفناوری معکوس ایجاد شود تا درصد استفاده مخاطرهآمیز این فناوری را کاهش دهد و معاهدات وکنوانسیونهای بینالمللی برای کاهش خطرات زیستی استفاده از فناوری نانو نیز در عرصه نظامی منعقد شده است .
فناوری نانو/نانومواد درمعاهدات بینالمللی زیستمحیطی معاهدات بینالمللی در حوزه محیط زیست، هر کدام درصدد کنترل بخش خاصی از مخاطرات این حوزه بسته شدهاند اما بدنه قابل توجهی از حقوق بینالملل محیط زیست درحال حاضر به دنبال آن است که مواد خطرناک را تنظیم (مقرر) کند. کنوانسیون لوگانو کلیه فعالیتهای خطرناک ازجمله فعالیتهای مربوط به فناوری نانو که ممکن است سبب ایجاد خسارت زیستمحیطی شود را تحت شمول قرار میدهد اگرچه به صورت صریح به موضوع فناوری نانو یا نانومواد اشاره نکرده است اما از آنجایی که صنعت نانو ذاتا خطرناک است و به ویژگیهای ماده خطرناک از جمله سمی بودن و قابل اشتعال بودن اشاره کرده لذا میتوان در مورد نانومواد نیزبه آن استناد کرد.
طرحهای برتر حوزه محیط زیست مبتنی بر نانو سرمایهگذاری می شود
یکی از شرکت های صنعتی با همکاری ستاد نانو فراخوانی برای سرمایهگذاری بر روی ایدههای برتر حوزه محیط زیست مبتنی بر فناوری نانو منتشر کرد.
به نقل از ستاد نانو، فناوری نانو کاربردهای قابل توجهی در محیط زیست دارد که از جمله آنها میتوان به تصفیه آب، پساب خانگی و صنعتی، تصفیه آلایندهها و کاهش آلودگی هوا، تولید محصولات بیخطر برای محیطزیست یا محصولات با قابلیت تحمل بالا، آشکارسازی همزمان چند آلاینده در نمونههای آب یا خاک با ظرفیت آشکارسازی و حساسیت بالا، حذف نمکهای چند ظرفیتی عناصری مانند کلسیم، آهن، منگنز، اورانیوم و برخی آفتکشها اشاره کرد. همچنین این فناوری با کاهش مصرف ماده خام و انرژی باعث حفظ محیطزیست میشود. علاوه براین از نانوفناوری میتوان برای زیستتخریبپذیر کردن مواد پلیمری یا زیستسازگار کردن موادی که در نهایت در طبیعت رها میشوند، استفاده کرد.
بنابر گزارش جدید ارائه شده در خصوص کاربرد نانوفناوری در حوزههای بهداشت و درمان، پیشبینی میشود طی سالهای ۲۰۱۶ الی ۲۰۲۴ میلادی، بازار مصرف در این حوزه با رشدی ۱۲ درصدی روبرو شد. به اعتقاد کارشناسان، رشد بازار و افزایش تقاضا در سالهای آتی، عمدتاً به دلیل پیشرفتهای فناورانه و نوآوریهای جدید در حوزه نانوپزشکی و همچنین کاربرد نانوفناوری در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان برخی بیماریها نظیر سرطان و بیماریهای قلبی و عروقی است.
