بسیاری از مردم معتقدند که جهش های دانش به نام فناوری انقلابی در حال دگرگون سازی جهان هستند اما رابرت گوردون متخصص حوزه اقتصاد در کتاب جدیدش “ظهور و سقوط رشد آمریکایی” نظری دیگر بیان میکند. او بصورت دقیقی بیان میکند بهرهوری بین سالهای 1920 تا 1970رشد چشمگیری داشته اما این پیشرفت از آن زمان متوقف و احتمالاً به همین شکل هم باقی میماند.
او استدلال میکند فناوریهای قبلی مانند الکتریسیته، موتورهای احتراق داخلی و آنتی بیوتیکها آنچنان اثرات بسیار گستردهای در زمان خود داشتهاند که فناوریهای دیجیتال در مقام مقایسه، تنها مانند یک جوی باریک آب بودهاند. البته این بحث و دلایلش جدی بوده و شاید هم در بیان خودش محق بنظر برسد اما چیزی که در این میان اهمیت دارد، مورد توجه قرار نگرفتن اثرات ثانوی موجهای جدید میباشد.
دانشمند و متخصص علوم کامپیوتر رِی کرزویل(Ray Kurzweil) در کتابی با عنوان تکینگی نزدیک است (In The Singularity Is Near) در بیانی مخالف، اظهار میدارد که نقطه پایان فناوریهای دیجیتال، دستگاهها و برنامههای بهتر نیستند بلکه فناوریهای جدیدی مانند ژنومیک (genomics)، نانو تکنولوژی و روباتها خواهند بود. امروزه این فناوریها در حال اوج گرفتن هستند اما در دهههای آینده مشخص خواهند کرد که آیا فرضیه گوردون واقعیت داشته یا خیر!
فناوری انقلابی: کشف کدهای بسیار پیچیده
مهندسان دره سیلیکون به دلیل مهارت در زمینه کدنویسی کامپیوتری شهرت دارند. با این حال، پیشرفت تصاعدی قدرت محاسبات، دانشمندان را قادر ساخته تا شروع به کشف اسرار یک راز مهمتر، یعنی کدهای ژنتیکی کنند. این رشتههای جدید، ژنومیک بوده و در حال حاضر بسیار نویدبخش هستند.
سرطان یکی از اولین حوزههایی که ژنومیک میتواند در آن تاثیر گذار باشد. نقشه برداری از ژنومیک سرطان، درمانهای جدید و هدفمندتری را امکان پذیر میسازد. برای نمونه با دانش ژنومیک، بیمارانی مثل سرطان پروستات و یا سینه، بر اساس ساختار ژنتیکی بیماریشان درمان میشوند و نه صرفاً بر اساس محل قرارگیری تومور. ژنومیک همراه با ایمونوتراپیهای جدید، این امید را ایجاد میکند که به زودی درمان سرطان در دسترس قرار بگیرد.
فراتر از آن، یک تکنیک جدید به نام CRISPR در حوزه ژنومیک به دانشمندان اجازه میدهد تا توالیهای DNA را واقعاً ویرایش کرده تا بتوانند برای مثال، ژنهای کلیدی یک ویروس HIV را غیرفعال نمایند.
یا سلولهایی را که در یک بیماری خودایمنی مانند ام اس(Multiple Sclerosis) دچار خطاهای گلوبولی شدهاند، غیرفعال کنند. و یا DNA مُخمر را دوباره برنامهریزی کنند تا مواد پتروشیمیایی مانند پلاستیکها تولید گردد.
ژنومیک هنوز یک علم بسیار جوان بوده و کمی بیش از یک دهه از عمر آن میگذرد. بنابراین واقعاً تازه شروع به دریافت تجربه از آن نموده ایم. اما نشانههای اولیه آن حاکیست که این فناوری انقلابی تصورات ما را در خصوص آنچه که امکان داشته، تغییر خواهد داد.
به عنوان مثال آنتیبیوتیکها واقعاً دگرگونکننده بودند، اما تأثیر آنها محدود به بیماریهای عفونی بود. ولی ژنومیک دارای پتانسیل بالاییست که بسیار فراتر مورد توجه قرار گیرد.
فناوری انقلابی: کاوش در فناوری “آن پایینها”
تنها چند روز پس از کریسمس در سال 1959، ریچارد فاینمن در نشست سالانه انجمن فیزیک آمریکا به روی تریبون رفت تا سخنرانیای با موضوع«جاهای زیادی در آن پایین وجود دارد» ارائه کند. درطول یک ساعت بعدی صحبتش، که تقریباً در سطح دبیرستان بیان کرد، علم جدیدی را ایجاد نمود که اکنون آن را فناوری نانو مینامیم.
امروزه این نام به طیف وسیعی از مواد فیزیکی جدید اطلاق می گردد. برای نمونه، نقاط کوانتومی که مثلاً در دستگاههای الکترونیکی تحول ایجاد کرده و از رایانههای کارآمدتر تا تلویزیونهای ارزانتر و واضحتر، استفاده میشوند. یا از گرافن، یکی دیگر از مواد فناوری نانو، میتوان برای ساخت محصولات متنوعی از پروتزهای بسیار مستحکم، اما فوق العاده سبک گرفته تا سیمهای ابررسانا استفاده نمود.
برای درک تأثیر باورنکردنی فناوری انقلابی نانو، اجازه دهید فقط به یک حوزۀ سلولهای خورشیدی نگاهی بیاندازیم. در حالی که امروزه انرژی خورشیدی در تلاش است( تا خود را با هزینه های مختلف) به اثبات برساند، در آینده انرژی ما میتواند هزینه بسیار کمتری داشته باشد. (تقریباً نیمی از قیمت فعلی در طی ده سال و فقط یک پنجم در هر 20 سال). با توجه به اینکه انرژی حدود 8 درصد از تولید ناخالص داخلی(کشور آمریکا) را تشکیل میدهد، این پتانسیل را دارد تا با کمک فناوری نانو تأثیر زیادی بر بهرهوری بگذارد.
ما در بیشتر طول تاریخ با موادی که طبیعت ارایه داده کنار آمدهایم. اما اکنون در آستانه طراحی مواد با خواص مورد نظر خود هستیم. مانند ژنومیک، فناوری نانو مانند نقاط کوانتومی و گرافنی که اخیراً قابل دوام شدهاند، واقعاً نمیتوان گفت که آینده در این حوزه چه خواهد بود و به کجا خواهد رفت!
فناوری انقلابی:ظهور انواع روباتها
اولین روباتهای صنعتی در سال 1961 به خط مونتاژ در کارخانه جنرال موتورز رسیدند. این روباتها وظیفه داشتند قطعات بدنهها را به یکدیگر جوش بدهند. در دهههای بعد، روباتها سهم فزایندهای از کار کارخانه را انجام میدادند، اما همیشه تنها بودند.
این تجهیزات برای کار کردن در کنار افراد بسیار خطرناک بودند. در سال 1969، اولین دستگاههای خودپرداز نصب شد و روبات ها به جای کارگران کارخانه، شروع به جایگزینی کارمندان دفتری شدند.
امروزه، ما به طور فزایندهای روباتها را در میانه زندگی میبینیم. مثلاً باکستر، روباتهای ارزان قیمتی هستند که شرکتهای کوچکتر میتوانند تهیه کنند و به اندازه کافی برای همکاری با کارمندان انسانی ایمن دارند. یا روباتهای Roomba که میتوانند به طور هوشمند کف خانه را جاروبرقی بکشند. همچنین روباتهای نرمافزاری که برنامهریزی سفر را بصورت خودکار انجام میدهند. به زندگی مدرن خوش آمدید!
برای درک آینده فناوری انقلابی روباتیک، مکان موردی مناسب برای بررسی، ارتش خواهد بود. ایالات متحده میلیاردها دلار در این خصوص سرمایه گذاری نموده است. در حال حاضر، ایالات متحده 11000 پهپاد و 12000 روبات زمینی را برای انجام کارهایی مانند حذف بمب و حمل تجهیزات بکار میگیرد.
چه بسیار مواقعی که حتی سربازان از قبل با این روباتها پیوندهای عاطفی برقرار میکنند، برایشان نام میگذارند و حتی حاضرند برای نجات آنها خطر نمایند.
همچنین شاهد ادغام روباتها در زندگی غیرنظامی نیز هستیم. پهپادها به صورت تجاری برای بررسی محصولات کشاورزی مستقر میشوند و شرکت آمازون هم بزودی قصد دارد یک سرویس تحویل هواپیماهای بدون سرنشین راه اندازی نماید. و ابر کامپیوتر واتسونِ IBM در تشخیص بیماران به پزشکان کمک میکند.
با پیشرفت بیشتر فناوری، بزودی رباتها مشاغل بیشتری مانند رانندگی کامیونهای حمل و نقل را هم به عهده خواهند گرفت.
نتیجه و جمع بندی مبحث
به نظر نمیآید که بتوان به سادگی درباره افقهای جدیدی که هریک از این فناوریها در برابر انسان باز میکنند، به سادگی اظهار نظر نمود. در اوایل قرن بیستم، سفر به ماه برای انسان حرفی خنده دار و غیر واقع به نظر میرسید. با این وصف چطور میتوان از توانمندیهای بالقوهای که از هریک از این دانشهای جدید، برای انسان آشکار میگردد، چشم پوشی نمود؟!
