فناوری نانو امروزه چشم اندازهای جدیدی برای صنایع مختلف بوجود آورده است. نانو فناوری صنایع غذایی از جمله این موارد است که میتوان به آن اشاره نمود. تولید مواد غذایی، فراوری آنها، ذخیره سازی و کنترل کیفیت آنها جزو الزامات این صنعت بزرگ میباشد.
چرا نانو فناوری صنایع غذایی قابل توجه است؟
در حال حاضر فناوری نانو فرصتهای جدیدی خلق کرده تا بتوانیم ساختارها، مواد و سیستمهای جدید با خواصی منحصر بفرد بوجود آوریم. سپس این سیستمها در بخشهای مختلف غذایی، کشاورزی و دارویی بکار میروند. کاربرد نانو فناوری صنایع غذایی میتواند تفاوت زیادی در کیفیت، ایمنی و سلامتی مواد غذایی بوجود آورد. در عین حال این اطمینان را نیز به مصرف کنندگان بدهد که مواد مصرفیشان از بالاترین عملکردهای غذایی برخوردار هستند.
تحقیقات فناوری نانو در صنایع غذایی
نانو مواد با مواد معمولی متفاوت هستند. کوچکتر از 100 نانومتر، اندازه بسیار کوچکشان و اندازه سطح به حجم زیادشان، ویژگیهای جدیدی را در ارتباط با حل شوندگی، قدرت، قابلیت نفوذ، سمیت و خواص ترمودینامیک به آنها میدهد. بسیاری از این مواد همچنین شامل عناصر اساسی بی ضرر بوده و در دما و فشار بالا پایدار هستند
فناوری نانو و صنایع غذایی
خصوصیات منحصربفرد نانو مواد باعث ارتقاء کیفیت حسی در صنایع غذایی میگردد. مواردی مثل بستهبندیهای جدید، رنگها و ظاهر آنها، نقش بسزایی در این خصوص دارند.
نانو فناوری صنایع غذایی به دو بخش تقسیم میگردد:
- ریز ترکیبات نانو ساختار غذایی
- حسگرهای نانو ساختار غذایی
در بخش ترکیبات، ورود ریز ذرات غذایی به فرایند تولید، بستهبندی و بخش افزودنیهای خوراکی میباشد. این ورود باعث میشود مواد مغذی و ضد میکروب بصورتی هوشمند در اختیار مصرف کننده قرار گیرد.
حسگرهای نانو ساختار هم برای دستیابی به کیفیت و ایمنی بهتر غذاها کمک میکنند.
نانو فناوری صنایع غذایی و کپسولهای حسگر کیفی
حسگرهای کیفی غذاها-مثلاً در قسمت بو و طعم– بر میزان مصرف تاثیر گذار بوده و به همین خاطر از اهمیت بالایی برخوردارند. خاطرنشان میگردد مبحث حسگرهای کیفی و میزان پایداری و تثبیتشان، دارای فرایند پیچیدهای علی الخصوص در بخش تولید و انبارش محصولات میباشد.
کلید حل این مساله، کپسول سازی طعم قبل از استفاده در غذا میباشد. نانو کپسولها احتمالاً مهمترین فناوری در علوم غذایی بوده که قادرند انتشار طعمها را کنترل کنند. همچنین میتوانند از طعمها در برابر افت کیفیشان در طی فرایند تولید و انبارش، محافظت نمایند.
کپسولهای نانو غذا
خصوصیات نانو کپسولها
بزاق دهان میتواند نانو کپسولها را در جهت آزادسازی طعم غذا، بصورت انفجاری فعال نماید. همچنین در طی یک دوره ثابت میتوانند تضمین کننده طعمها در زمان و مقدار مناسب باشند.
از این تکنیک میتوان برای بهینه سازی رساندن اندازه مشخصی از مواد فعال مورد نیاز بدن بهرهبرداری نمود. موادی مثل ویتامین ها، لیپیدها و فلاونوئیدها از این جملهاند. در واقع این مواد باید در محیط کاملاً اسیدی معده باقی بمانند و تحت تجزیه آنزیمها هم قرار نگیرند. این نانو حاملها میتوانند محافظت، افزایش سطح، افزایش حلالیت و ماندگاری پایدار مواد را بوجود آورند.
با اینحال سیستمی که بتواند براحتی و بدون تداخل در بافت و طعم غذا بکار رود، میبایست انتخاب و طراحی گردد. اندازه ذرات مهم میباشد. این ذرات میبایست قابلیت رساندن ترکیبات فعال را بصورت دقیق و در زمان و نسبت لازم، به هدف ما داشته باشند. همچنین میبایست بتوانند ترکیبات فعال مورد نظر مارا برای مدت زمان طولانی با همان کیفیت حفظ کنند.
نانو کپسولها با کاهش روند تخریب، ماندگاری مواد غذایی را بهبود میبخشند. برای مثال پوششهای نانو خوراکی علاوه بر انتقال مناسب رنگ، طعم، آنتی اکسیدانها و عوامل ضد تغییر رنگ غذا، میتوانند مانعی برای ایجاد رطوبت ناخواسته و بخارات و گازهای حاصل از فساد غذا بوجود آورند.
به این شکل نانو فناوری صنایع غذایی با کمک به عمر مواد غذاییآ آن را افزایش داده و این موضوع قابل تسری به بعد از باز کردن مواد غذایی هم خواهد بود.
صنایع بسته بندی غذایی
نانو حسگرها و بستهبندی
صنایع بستهبندی نقش مهمی در تازه نگه داشتن مواد غذایی ایفا میکنند. نانو فناوری صنایع غذایی مکانیسمهای محافظت از غذا را هر روز بهبود میدهد. این دانش همچنین میتواند اطمینان برای سالم بودن غذا و افزایش طول دوره ماندگاری را خلق نماید.
مواد مورد استفاده در بستهبندی میبایست مقاومت آنها را افزایش و قابلیتهای تجزیه بیولوژیکی مواد را کاهش دهند. همچنین میتوانند از نفوذ پذیری بخارات و رطوبتهای مختلف به داخل غذا جلوگیری به عمل آورند. به همین خاطر استفاده از موادی مثل نانو کامپوزیتها و نانو لامینتها در بستهبندی انجام میگردد. این باعث خواهد شد تا مانعی برای شوکهای حرارتی و ضربه ای شدید بوجود آمده و ماندگاری مواد غذایی را افزایش دهد.
بستهبندی های هوشمند و یا فعالی که بر پایه فناوری نانو ارایه میگردند، استحکام و نفوذ ناپذیری بیشتری را شامل شده و در عین حال به عنوان یک معیار برای میزان سلامتی غذا در نظر گرفته می شوند.
از نانو حسگرها میتوان در بسته بندیهای هوشمند استفاده کرد. درنتیجه بصورتی سریع، دقیق و قابل اعتماد میتوان از میکروبها، عوامل بیماری زا، مواد شیمیایی مضر و حتی سموم باقی مانده در غذا اطلاع پیدا نمود.
سنسورهای خرابی بسته بندی غذا
به عنوان مثال یک شرکت معتبر غذایی با توسعه نانو فناوری صنایع غذایی توانسته است گاز تخریب غذا که در خودش ایجاد میشود، شناسایی نماید. درواقع به کمک یک نوار حسگر رنگی، میتوان میزان تازگی غذای پیش روی خود را تشخیص داد.
فناوری نانو در مواد غذایی در برابر ایمنی مواد غذایی
تمام مواردی که در بالا ذکر شد مزایای متعددی بوده که میتوان به کمک نانو تکنولوژی در صنایع غذایی و بسته بندی بکار برد.
ضمن اینکه محققین در حال کشف راههای جدید ارتقا کیفیت غذاها میباشند. همچنین ارزشهای غذایی تا پایان مدت ماندگاری، بصورت کامل حفظ میگردد.
با اینحال درمیان افزایش توجهات درباره کیفیت غذا و مزایای بهداشتی ذکر شده، لازم است که ایمنی عمومی و نگرانیهای زیست محیطی هم مورد توجه قرار گیرند.
ویژگیهای ناشناخته ریز ذرات نانو میتوانند تهدیدهای پیش بینی نشده ای هم ایجاد نمایند. به عنوان مثال موضوع قابلیت انتقال خواص ریزذرات از بسته بندی به داخل مواد غذایی. تجمع زیستی این مواد در بدن انسان نیز از موارد دیگر است که میتوان اشاره نمود.
البته با انجام آزمایشات استاندارد و تعیین معیارهای مشخص، میتوان در جهت کاهش نگرانی مصرف کننده و مقبولیت این مواد غذایی گام موثر برداشت. و البته ارایه قانونهای مدون سلامت مواد غذایی، جزئی از این برنامه خواهد بود.
🌷 اینستاگرام مارا فراموش نفرمایید 🌷
1 دیدگاه